معراج زارع، نوجوانی از فریدونکنار، سخنان خود را با یک جمله ساده اما تاملبرانگیز آغاز کرد:
«استفاده کردن از فضای مجازی، با شناختن فضای مجازی فرق دارد.»
او از نسلی گفت که هر روز با پیامرسانها، شبکههای اجتماعی، بازیهای آنلاین، جستوجو، آموزش و حالا ابزارهای هوش مصنوعی سروکار دارد؛ اما به باور او، توانایی استفاده از یک ابزار، الزاما به معنای شناخت خطرات آن و توانایی مراقبت از اطلاعات، حریم خصوصی و تصمیمهای شخصی نیست.
معراج در روایت خود از تجربه آموزشهای ارائهشده در حوزه سواد دیجیتال گفت؛ آموزشهایی که موضوعاتی مانند حریم خصوصی، اطلاعات شخصی، ردپای دیجیتال، امنیت حسابها، رمزهای عبور، کلاهبرداری سایبری، قلدری سایبری، اعتیاد دیجیتال، اخبار جعلی و محتوای مضر را به نوجوانان معرفی کرده بود.
اما آنچه برای او اهمیت بیشتری داشت، فراتر از یادگیری چند نکته بود؛ تغییر نگاه به فضای مجازی.
او توضیح داد که پس از این آموزشها، مواجهه با یک خبر، انتشار یک محتوا یا حتی مواجهه با یک تهدید دیجیتال، با دقت و پرسش بیشتری همراه شده است؛ اینکه یک خبر از کجا آمده، یک محتوا چه اثری بر دیگران دارد، اطلاعات شخصی تا چه اندازه ارزشمند است و در زمان مواجهه با یک تهدید، به جای سکوت باید از فرد قابل اعتماد یا مسیر درست کمک گرفت.
معراج این تجربه را اینگونه جمعبندی کرد که چنین طرحهایی فقط به دانشآموز اطلاعات نمیدهند، بلکه بخشی از رفتار دیجیتال او را هدف قرار میدهند؛ رفتاری که میتواند از دانشآموز به دوستان و خانواده و از خانواده به جامعه منتقل شود.
اما بخش مهمتر سخنان این نوجوان، جایی بود که از آینده این مسیر گفت.
او از مسئولان خواست آموزش سواد دیجیتال به یک برنامه مقطعی محدود نشود و به یک مسیر آموزشی پیوسته و بهروز تبدیل شود؛ مسیری که هر سال متناسب با فناوریها و تهدیدهای جدید، محتوای خود را بازنگری کند.
معراج در این میان، هوش مصنوعی را بهعنوان یکی از مهمترین موضوعات آینده آموزش دانشآموزان مطرح کرد؛ اینکه نوجوانان فقط با مفهوم هوش مصنوعی آشنا نشوند، بلکه یاد بگیرند چگونه از آن درست و مسئولانه استفاده کنند، چه اطلاعاتی را نباید در اختیار ابزارهای هوش مصنوعی قرار دهند، چگونه خروجی آن را بررسی کنند و چگونه میان اطلاعات درست و نادرست تمایز بگذارند.
او تاکید کرد که دانشآموز نباید صرفا مصرفکننده فناوری باشد؛ بلکه باید کاربری آگاه، مسئول و خلاق باشد و در کنار فناوری، قدرت فکر کردن و تصمیمگیری خود را حفظ کند.
این نوجوان فریدونکناری همچنین بر ضرورت گسترش آموزشهای سواد دیجیتال در سطح استان تاکید کرد و پیشنهاد داد تجربههای موفق این طرح با آموزش معلمان، مربیان و دانشآموزان منتخب به مدارس بیشتری منتقل شود تا خود دانشآموزان نیز به حلقهای برای انتقال آگاهی در جامعه تبدیل شوند.
سخنان او در نهایت به یک مطالبه روشن ختم شد؛ ادامه طرح سواد دیجیتال در استان با نسخههای بهروز و مرحلهبندیشده و اضافهشدن سواد و کاربرد مسئولانه هوش مصنوعی به دورههای آینده.
و شاید مهمترین بخش سخنان این نوجوان همین بود؛ اینکه نسل او نمیخواهد فقط فناوری را بلد باشد، بلکه میخواهد بداند با فناوری چه کار کند، چه زمانی به آن اعتماد کند، چه زمانی آن را بررسی کند و چگونه در کنار فناوری، خودش تصمیم بگیرد.
در رویدادی که موضوع اصلی آن پیشگیری از آسیبهای فضای مجازی بود، حضور معراج زارج نشان داد که گاهی برای شناخت مسائل نسل جدید، کافی است به خود نوجوانان فرصت بدهیم تا از دنیایی که هر روز در آن زندگی میکنند، برایمان روایت کنند.
نظر شما